mnemotechniki usprawniające pamięć

Jak się szybko uczyć? Mnemotechniki, które pomogą w szybkiej nauce

Zdolność do efektywnej nauki jest jedną z najbardziej niedocenianych umiejętności. Szczególnie mocno jest to widoczne w przypadku dzieci w wieku szkolnym, gdzie często staranie dziecka ocenia się po ilości godzin spędzonych nad książkami, a nie sprytem przy przyswajaniu nowej wiedzy. Takie podejście rzutuje na późniejsze życie, w którym nabywanie nowych umiejętności wciąż kojarzy nam się z nudą i poczuciem „odbywania kary”. Na szczęście takie myślenie, chociaż wciąż obecne i widoczne, zmienia się. Coraz więcej czasu poświęca się na wprowadzanie nowych metod nauczania, które pozwalają zaoszczędzić czas, a godziny spędzone na nauce nazwać przyjemnymi.

  1. Mnemotechniki – co to? Czym są i skąd pochodzą?
  2. Najlepsze rodzaje mnemotechnik
  3. Mnemotechnika w nauce języka obcego
  4. Czy mnemotechnika pomaga w nauce? Czy można ją wykorzystać przy nauce języków obcych?

Mnemotechniki – co to? Czym są i skąd pochodzą?

Symonides z Keos
Symonides z Keos cechował się niesamowitą pamięcią

Mnemotechniki to specjalne techniki służące skuteczniejszemu zapamiętywaniu oraz przypominaniu sobie informacji. Najczęściej wykorzystywane są w czasie nauki. Skorzystanie z mnemotechnik umożliwia nie tylko szybsze zapamiętanie informacji, ale również zwiększenie ilości informacji, jaką będziesz w stanie przyswoić. Szczególnie przydatne są do zapamiętywania różnych kombinacji cyfr takich jak numer PESEL czy PIN, jednak są skuteczne również przy typowej nauce, w tym nauce języków obcych. Korzystanie z mnemotechnik jest również treningiem mózgu poprawiającym koncentrację oraz kreatywność.

Słowo mnemotechnika wywodzi się z języka greckiego i stanowi połączenie wyrazów mneme oznaczającego pamięć oraz technikos, czyli wykonywaniem czegoś zgodnie z przyjętymi zasadami. Za pierwszą osobę wykorzystującą mnemotechnikę uznaje się Symonidesa z Keos. Jednym z najbardziej znanych użytkowników mnemotechnik był Rosjanin Sołomon Szerieszewski żyjący na przełomie XIX i XX wieku. Motyw mnemotechniki jest również często wykorzystywany w kulturze. Korzystał  z niej między nimi Hannibal Lecter – fikcyjny bohater serii książek i filmów czy kultowy detektyw Sherlock Holmes.

Sołomon Szerieszewski

Sołomon Szerieszewki był prawdopodobnie najbardziej znanym człowiekiem wykorzystującym mnemotechniki. Urodzony na Litwie dziennikarz wykorzystywał na co dzień technikę tzw. pałacu pamięci. Dzięki temu pamiętał wszystko to co usłyszał lub przeczytał. Według źródeł o wyjątkowości swoich umiejętności dowiedział się dopiero w dorosłym życiu. Do tamtej pory myślał, że wszyscy wokół dysponują pamięcią podobną do jego. Badający go psychologowie ustalili,  że Szerieszewski tworzył w mózgu plastyczne wyobrażenia dla ciągu słów lub liczb. Od czasu gdy je stworzył, mógł z nich korzystać bez ograniczeń. Odbieranie dźwięków pobudzało u niego również inne zmysły, nie tylko wzrok ale również smak czy dotyk. Sołomon nie był jednak geniuszem – potrafił zapamiętać ciągi skomplikowanych wzorów matematycznych, jednak ich nie rozumiał. Miał również problem z zapamiętaniem słów określających stany abstrakcyjne. Umarł w szpitalu psychiatrycznym, gdzie przebywał podczas ostatnich lat swojego życia.

Najlepsze rodzaje mnemotechnik

Mnemotechnika metodyW nauce stosuje się wiele rodzajów mnemotechnik. Co do zasady, dzieli je się na dwie kategorie ze względu na złożoność. Wyodrębniono w ten sposób mnemotechniki proste i złożone. Oto opis kilku  z nich.

Mnemotechniki proste

Metoda pierwszych liter

Wykorzystywana przy nauce zbiorów słów w odpowiedniej kolejności. Metoda pierwszych liter polega na utworzeniu łatwego do zapamiętania zdania z wymyślonych przez siebie słów. Najważniejsze jest, aby słowa w tym zdaniu zaczynały się na tą samą literę co słowa ze zbioru którego mamy się nauczyć. Przykładem może być nauka nazw czterech pierwszych planet Układu Słonecznego w kolejności odpowiadającej odległości od słońca – Merkury-Wenus-Ziemia-Mars. Chcąc skorzystać z metody pierwszych liter możemy skorzystać ze zdani typu: Mały Wiesio Zmarzł Moknąc.

Akronimy

Akronimy są jednymi z najbardziej popularnych mnemotechnik. Służą zapamiętaniu informacji składającej się z maksymalnie kilkunastu słów i  polega na wymyśleniu słowa składającego się z pierwszych liter albo zgłosek słów, które chcemy zapamiętać. Akronimy można podzielić na akronimy: znaczące (nowe wyrazy mają sens) lub nieznaczące (są tylko zbitką liter).

Rymowanki

Metoda jest polecana głównie w nauce dzieci. Rymowanki dzięki rytmowi oraz melodii wspomagają pamięć, np.: „Kto uje kreskuje ten dostaje dwóje”.

Mnemotechniki złożone

Pałac pamięci

Pałac pamięci

Jest to najbardziej popularna mnemotechnika. Wynika to z faktu częstego przedstawienia w książkach i filmach. Jest to prawdopodobnie najstarsza z mnemotechnik. Zapamiętywanie z wykorzystaniem pałacu pamięci polega na skojarzeniu osób, numerów lub zjawisk które chcemy zapamiętać z miejscami. Miejsca te mogą być rzeczywiste lub całkowicie wymyślone przez nas. Metoda z pewnością nie jest najłatwiejsza, jednak pozwala na zapamiętanie bardzo dużych ilości informacji takich jak przemówienia lub bardzo długie ciągi cyfr.

Miejscem, do którego próbujemy „przypisać” rzeczy warte zapamiętania, może być zarówno rzeczywistym ogromnym budynkiem, jak i małym całkowicie wymyślonym pokojem. Ważne jest, aby miejsce to nie miało przed Tobą wielu tajemnic. Im lepiej je znasz, tym większa szansa na zbudowanie pałacu pamięci.

Jak w praktyce wygląda korzystanie z pałacu pamięci? Najprostszym przykładem jest zapamiętanie listy zakupów składającej się z bułek, sera oraz szamponu. W tym celu wyobraź sobie, że w swoim domu siedzisz na swoim ulubionym fotelu jedząc chrupiące i soczyste kanapki z serem. Po zjedzeniu możesz wstać i zobaczyć, że z łazienki wydobywają się pachnące bańki z szamponu do włosów. Przykłady łączenia elementów do zapamiętania ze znanymi miejscami muszą być przebarwione oraz wyolbrzymione, a także angażować jak najwięcej zmysłów. Wtedy o wiele łatwiej jest je zapamiętać.

Główny system pamięciowy

W założeniu wykorzystanie głównego systemu pamięciowego może umożliwić zapamiętanie bardzo długich ciągów liczb. Metoda zakłada przyporządkowanie poszczególnym liczbom odpowiednich spółgłosek oraz stworzeniu z nich słów-kluczy w drodze dodania do nich wybranych samogłosek. Słowa-klucze muszą charakteryzować się zwięzłością. Poniżej lista cyfr z przypisanymi do nich spółgłoskami:

0 – s, z – słowo zero zaczyna się od z, natomiast s ma podobne brzmienie

1 – t, d – zarówno t, jak i d mają jedną pionową kreskę, czym przypominają jedynkę

2 – n – n ma dwie pionowe kreski

3 – m – m ma trzy pionowe kreski, poza tym wygląda jak przewrócone 3

4 – r – r jest wyraźną głoską w słowie cztery

5 – l – rzymska liczba 50 to L

6 – j – liczba 6 przypomina kształtem literę j

7 – k, g –  dwie położone litery K tworzą 7, a litery k i g brzmią bardzo podobnie

8 – f, w –  dwie litery f wyglądają podobnie do  8; a litery f oraz w brzmią bardzo podobnie

9 – b, p –  zarówno b jak i p przypominają 9

Lista słów-zakładek jest tworzona przez użytkownika metody. W sieci istnieją jednak specjalne generatory tworzące gotowe listy.

Jeżeli chcesz zapamiętać ciąg liczb 369252, musisz do spółgłosek (M J B/P N L N) przypisanych liczbom dodać samogłoski w taki sposób, aby stworzyły słowo lub kilka słów, np. MaJa PiN LeN.

Mnemotechnika w nauce języka obcego

Mnemotechnika a nauka języka obcego

Głównym wykorzystaniem mnemotechniki w nauce języka obcego jest zapamiętywanie słówek. Często to właśnie żmudne i długie wkuwanie słownictwa jest główną przeszkodą w drodze do opanowania języka. Bardzo dużo osób rezygnuje już na początku nauki właśnie z powodu potrzeby ciągłego powtarzania słownictwa. Zastosowanie mnemotechniki może bardzo przyspieszyć ten proces. Według ekspertów i studentów zdecydowanie najbardziej efektywną mnemotechniką w przyswajaniu nowego słownictwa jest metoda słów kluczowych.

Metoda słów kluczowych w nauce języka

Na czym polega metoda słów kluczowych w nauce języka obcego? Bazuje ona na podobieństwach między słowami występującymi w języku, którego się uczymy a tymi z języka ojczystego. Podobieństwa mają wynikać z podobnego brzmienia obu słów, które należy połączyć w swojej wyobraźni. Łącząc słowa należy odwołać się do znaczenia obcego wyrazu.

Często podawanym przykładem wykorzystania tej metody jest włoski rzeczownik regalo. Oznacza on prezent, jednak brzmi bardzo podobnie do polskiego regału. Chcąc szybciej zapamiętać znaczenie tego słowa musisz wyobrazić sobie prezent opakowany w bardzo jaskrawy papier leżący na ogromnym regale. Dzięki  temu, chcąc przypomnieć sobie znaczenie słowa regalo pierwszym Twoim skojarzeniem będzie ten widok. Metoda słów kluczowych działa podobnie jak pałac pamięci, z tym że na mniejszą skalę. Jej skuteczność również opiera się na wyobraźni oraz angażowaniu wielu zmysłów naraz.

Metoda słów zastępczych w nauce języka

Jest to bardzo prosta metoda polegająca na częstym wplataniu w polskie zdania słów w języku obcym, których właśnie się uczymy. Korzystanie z tej techniki może przypominać zdania budowane przez emigrantów, którzy na co dzień posługują się językiem obcym i często w swoich wypowiedziach wykorzystują słowa z tego języka lub coraz częściej spotykaną w dużych korporacjach modę na używanie słów w języku angielskim, nawet jeżeli mają one polskie odpowiedniki.

Czy mnemotechnika pomaga w nauce? Czy można ją wykorzystać przy nauce języków obcych?

Bardzo długa historia wykorzystywania mnemotechniki oraz liczne przykłady potwierdzają jej skuteczność. Istnieje wiele metod pomagających w szybszej i bardziej efektywnej nauce. Z pewnością na pierwszy rzut oka można odnieść wrażenie, że samo wdrożenie przedstawionych wyżej sposobów zajmuje zdecydowanie zbyt wiele czasu. Jest to mylne myślenie. Z pewnością podczas pierwszych sesji, w których wykorzystasz którąś z przedstawionych mnemotechnik, trochę czasu zabierze Ci wdrożenie wytycznych i zmiana sposobu myślenia. Jednak efekt końcowy z pewnością jest tego warty.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *